MJESNI ODBOR VREBAC

Vrebac, Pavlovac Vrebački, Zavođe Vrebačko, Selište Vrebačko

  • Povećaj slova
  • Resetiraj
  • Smanji slova
NASLOVNICA Prošlost, ljudi i običaji Nezaboravljene pobednice

Nezaboravljene pobednice

E-mail Ispis PDF

Opšte  je poznato, ali se nažalost zaboravilo pa treba  podsećati,  koliko su početkom XX  veka žene na teritoriji Balkana imale podređenu ulogu. Potiskivane su iz javnog života, u velikom procentu su bile nepismene, a običaji su ih isključivali iz društvenih aktivnosti.

A onda su naše pretkinje-prabake, bake, majke, rođake…. od 1941. do 1945. godine vojevale protiv ludila i užasa fašizma i izvojevale slobodu i ravnopravnost. Ravnopravnost koju zbog njih, zbog svog smopoštovanja i budućnosti  naših kćeri,unuka, praunuka…. ne smemo gubiti.

Pamtimo i ne zaboravljajmo da je u pozadinskim akcijama na oslobođenoj jugoslovenskoj teritoriji učestvovalo je oko 2 miliona žena. U redovima Narodnooslobodilačke vojske borilo se oko 100.000 žena,  25.000 je poginulo, 40.000 ranjeno, 2.000 su postale oficiri, Partizansku spomenicu 1941 je dobilo 3.344, a Ordenom narodnog heroja odlikvana je 91 žena.

Iz  naših sela Vrepca, Zavođa i Pavlovca, borci su bile njih 47, a Jovanka (Bože) Mandarić-Hočevar, rođena u Vrepcu 1926.godine  i Milja (Jovana) Ugarak-Balać, rođena u Vrepcu 1925.godine, bile su borci čuvene PRVE ŽENSKE LIČKE PARTIZANSKE ČETE.

U knjizi  “Prva ženska partizanska četa” objavljenoj 1987.godine u Karlovcu Desanka Stojić, pored ostalog, piše:

-Omladinke Like odazvale su se pozivu Partije i SKOJ-a, spremne da pođu teškim, ali slavnim putevima borbe za slobodu i bolje sutra. Bile su svjesne da će svojim učešćem u prvim borbenim redovima najviše pridonijeti i borbi za emancipaciju žena, za njihov bolji i pravedniji život. Zbog poteškoća u smještaju i bojazni kako će se ženska omladina snaći u prvim borbenim redovima, u četu su primljene 74 omladinke i jedna žena. Nekolicina od primljenih bile su već u sastavu partizanskih jedinica koje su ih uputile na vojno-političku obuku. Tako je 25. augusta 1942. u selu Trnavcu, nedaleko Korenice, formirana PRVA ŽENSKA LIČKA PARTIZANSKA ĆETA. Koliko je poznato to je prva ženska vojna formacija u svijetu, do tada jedinstven primjer u NOP-u Jugoslavije…

-Formiranje Ženske omladinske čete kod izvjesnog dijela naroda i boraca izazvalo je čuđenje i nevjericu. Zar bi žene mogle biti vojnici? To je oduvijek bio muški posao. Na pravo žene za borbu teško se privikavala većina seljaka patrijarhalno odgojenih. Po njima je žena trebala ostati u kući, uz djecu …

-Štab 1. NOP odreda »Velebit« i KK SKOJ-a Gospić, formirali su sa svog terena, 15. septembra 1942. u selu Zavođe kod Pavlovca, Žensku omladinsku četu od 40 omladinki. Za komesara čete postavljena je Anđa Obradović iz Divosela, a Štab NOP odreda »Velebit« uputio je za komandira Branka Rudića, koji je početkom 1944. poginuo u Bosni. Nakon dvomjesečne obuke ova četa je polovinom novembra 1942. godine, u začelju bataljona »Božidara Adžije« u sastavu 4. ličkog NOP odreda, krenula za Kordun i 18. novembra 1942. stigla na Veljun. Nakon par dana četa je rasformirana, a djevojke su raspoređene po bataljonima i u četu za vezu 1. ličke udarne brigade, u čiji sastav je ušao i 4. lički NOP odred. Omladinke ove čete pokazale su se kao neustrašivi borci na borbenom putu 6. proleterske divizije…

-Glasilo »ŽENA U BORBI« broj 9. od decembra 1942. godine, pod naslovom KAKO SE BORE LIČKE PARTIZANKE iznosi: »Narod oduševljeno dočekuje partizane, koji su osvetili popaljene kuće, stare bake grle naše partizanke. One su njihov ponos«…

- »RIJEČ ŽENE«, glasilo AFŽ-a Korduna, oktobra 1942. godine, broj 3, u članku NAŠE BRIGADE, o tome pitanju izvještava slijedeće: »... u borbama kod Perjasice i Tušilovića naročito su se istakle drugarice Ličanke. U 2. brigadi ima oko 70 drugarica, a Perjasica je mnogima bila prva akcija. Usprkos tome crne košulje su zapamtile ove naše junačke Ličanke . . .« U istom broju lista »RIJEČ ŽENE« objavljen je članak JUNAČKE LIČKE PARTIZANKE JURI­ ŠAJU NA TENK I ROVOVE, u kome se, između ostalog, navodi: »U borbama s talijanskim fašističkim okupatorom kod Gornjeg Poloja, gdje je zaplijenjen veliki ratni plijen, istakle su se naše hrabre partizanke. S drugovima, ne prezajući od smrti, nalijetale su u talijanske redove i jurišale na tenkove ...

-U beogradskoj operaciji također su učestvovale partizanke Prve ženske čete, koje su iza sebe imale teški borbeni put, a nerijetko i po nekoliko ranjavanja. Tada su već mnoge bile na rukovode­ćim dužnostima kao delegati voda, komesari četa, omladinski i sanitetski rukovodioci. U to vrijeme gotovo su sve bile članovi KPJ i vrlo aktivne kao komunisti, pa su mnoge prisutne kao delegati na 1. partijskoj konferenciji 6. proleterske divizije u Šidu, 27. februara 1945. godine…

-Od sedamdeset i pet djevojaka-boraca poginulo ih je dvadeset i tri, a rat su preživjele pedeset i dvije drugarice, koje su se po završetku oružane revolucije uklopile u životne tokove sredina u kojima su se našle. Odmah su se aktivirale u društveno-političkom radu i ostale vjerne ideji za koju su se borile. Sad mi ostaje još jedino da zaključim, a ja bih se pri tome poslužila citatom iz predavanja OD AMAZONKE DO PARTIZANKE, našeg velikog pjesnika i borca Vladimira Nazora (1. januar 1944. godine, Otočac): »... I mi se možemo ponositi što smo u ove te­ške ali velike dane dali svijetu nov tip žene — ženu partizanku.« …

Tužno je i ponižavajuće što se, 75 godina  posle osnivanja 1942. godine u Bosanskom Petrovcu,  najveće i najprogresivnije ženske organizacije ikada na ovim prostorima - Antifašističkog fronta žena Jugoslavije (AFŽJ), osnivaju koordinaciona tela za rodnu ravnopravnost i ponovo moraju osnivati ženska udruženja radi borbe za rodnu  ravnopravnost. Što se više strategijama planira, zakonima propisuje u stvarnosti je sve manje ima. Ne može biti izgovor i uteha da smo kao i bivše socijalističke države u okruženju žrtve tranzicije,nezakonite privatizacije,ratova,svetskih kriza, loših politika…

U Petrovcu je na Prvoj  zemaljskoj konferenciji žena sudelovalo 166 delegatkinja iz cele Jugoslavije. AFŽJ je delovanje usmerio na mobilizaciju žena koje su pomagale ranjenim borcima i civilima, šile uniforme i odeću, skupljale hranu, obrađivale zemlju, brinule o deci i starima, kopale rovove, prenosile oružje i municiju kad je trebalo, bile politički radnici-komunistkinje, skojevke, pionirke, kuriri… Žene su danonoćno pomagale Narodnooslobodilačkoj vojsci i u njoj se hrabro i ravnopravno borile.

Uz aktivno sudelovanje na ratnim frontovima, antifašistkinje su opismenjavale i politički edukovale žene kako bi mogle participirati u javnoj sferi. AFŽJ se borio protiv uvreženih patrijarhalnih shvaćanja i rodnih stereotipa. Već u Ustavu FNRJ iz 1945.  proklamovano je da su žene  ravnopravne s muškarcima u svim područjima državnog, privrednog i društveno-političkog života, da  za jednak rad imaju pravo na jednaku plaću kao i muškarci i uživaju posebnu zaštitu u radnom odnosu. Pravo glasa  su ostvarile još 1945. godine., a žene  u Švicarskoj tek 1972. godine.

ZATO, POŠTOVANE I DRAGE  VREPČANKE, ZAVOĐANKE, PAVLOVČANKE - PO ROĐENJU, PO POREKLU PREDAKA, PO UDAJI, PIŠITE NAM O SEBI, SVOJIM PRETKINJAMA NA KOJE SE UGLEDATE I KOJIMA SE PONOSITE, ROĐAKAMA, PRIJATELLJICAMA ….

PIŠITE NAM O SVOJIM IDEJAMA KAKO DA OBNAVLJAMO NAŠA SELA I ČUVAMO IH ZA POTOMKE, ŠALJITE FOTOGRAFIJE, PESME ….

TAKO ĆEMO OBNAVLJATI MLADALAČKA PRIJATELJSTVA I SEĆANJA NA ZAJEDNIČKE ŠKOLSKE DANE, PONOVO AKTIVIRATI NEGDAŠNJE POSLOVNE SARADNJE, OTKRITI NEPOZNATE RODBINSKE VEZE…

TREBA DA SE POZNAJEMO, POŠTUJEMO I POMAŽEMO JER SMO MI ŽENE, OTKAKO JE SVETA I VEKA I UVEK ĆEMO BITI,  KORENI VEKOVNOG TRAJANJA.

 

Beograd,2.2.2017.godine                                                   Mirjana (Grubić) Ćurin

Ažurirano Subota, 11 Veljača 2017 06:51  

Vrebački motivi

  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator

Statistika


Posjetitelji danas:0
Posjetitelji jučer:52
Posjetitelji ukupno:104307

Posjetitelji

Trenutno aktivnih Gostiju: 37