MJESNI ODBOR VREBAC

Vrebac, Pavlovac Vrebački, Zavođe Vrebačko, Selište Vrebačko

  • Povećaj slova
  • Resetiraj
  • Smanji slova
NASLOVNICA Prošlost, ljudi i običaji
PROŠLOST, LJUDI I OBIČAJI

Српска народна читаоница у Врепцу- Документи

E-mail Ispis PDF

Захваљујемо се нарочито и господину Милану Медаковићу, врсном историчару и нашем земљаку, пореклом из Грачаца, из познате породице Медаковић.

Господин Медаковић обавља одговорну функцију руководиоца Одељења за руковање и коришћење архивском грађом у Архиву Јуугославије у Београду. Захваљујући његовом залагању успоставили смо сарадњу са Др. Маловићем и пронашли значајна документа о историји наша три села између 1918. и 1941. године.

 

Мирјана Ћурин

Ažurirano Nedjelja, 12 Veljača 2017 19:17
 

Da li je?

E-mail Ispis PDF

Da li je naš Vrebac tako počeo da se naziva po  turskom plemiću  koji se, ako se, zvao Alaga Vrebo?

Bilo bi interesantno i korisno pronaći podatke o njemu i njegovim potomcima . Značilo bi im možda da se jedno malo srpsko selo u prelepoj Lici zove po njihovom pretku i čuva uspomenu na njegovo postojanje.
Nostalgija koju u nama izazivaju predački  koreni, kakvi god da su, prevazilazi animozitete i čini da se stidimo svojih predrasuda. Lično sam dugo razmišljala o podacima  na koje sam na internetu naletela, tražeći informacije o svom devojačkom prezimenu.
Kada sam ih pročitala "kliknulo mi je", kako to naši mladi kažu, da Srđan, moj brat od strica i ja, dok smo kao deca zajedno provodili leta u Vrepcu, nismo bez razloga po ceo bogovetni dan u bakinom limenom koritu glumili moreplovce. Nije to bilo samo zbog njegove mame, prelepe Puljanke Mirande i oca Milana, hrabrog borca Šeste ličke divizije i posleratnog kapetana bojnog broda, koji nije bio jedini mornarički oficir iz Vrepca......

“Prezime Grubić je izvorno hrvatsko i navodno se hrvatsko pleme Grubić (Solin kod Splita) spominje u nekim zapisima čak u10.veku i pripada jednom od dva najstarija plemena u južnoj Hrvatskoj. Grubići su većinom Hrvati, dobrim delom iz Novigrada, a mogu biti i Srbi (okolina Knina), a vrlo su retko i Italijani (okolina Rovinja)…….

U jednoj od knjiga V. Klaića o Grubicima iz Županije Cetine, koji su 1360 g. u Zadru bili na sudu protiv Kneza Ivana Nelipića koji im oduzima plemicka prava koje su oni (po njihovom) uživali više generacija pre nego što Nelipić dobiva ta područija pod nazor od Kralja Ludvika.

Kralj naredjuje Grubićima na večnu šutnju po tom pitanju (perpetuum silentium) jer je kako piše Nelipić bio jedan od njegovih vernih knezova………

Takođe, Grubići se spominju u nekim zapisima iz XI veka ……….Po drugim podacima, prezime Grubić nastalo je u Dalmaciji, vrlo rano, u XIV veku, i u starijim istorijskim spisima (pre migracija) Grubići se nalaze samo na području Dalmacije. U to vreme nigde u izvorima ne spominje se srpska niti hrvatska pripadnost, već se nailazi samo na termin Morlaci ili Vlasi (kao etnos, ne kao zanimanje), bez obzira koje su vere.

Ni sami stanovnici dalmatinskog zaledja ne nazivaju sebe ni Srbima niti Hrvatima. Oni se svi, bez obzira na veru smatraju jednim narodom, a takvim ih i tretiraju i tadašnji hroničari. Do podele prema vjeroispovjesti dolazi sredinom XIXv., kada pravoslavni postaju Srbi, a katolici Hrvati. Vera se često mijenjala, obizrom na većinsku sredinu u kojoj su pripadnici porodica živeli, pa je nije moguće uzeti kao isključivi dokaz o etničkoj pripadnosti. Prezime Grubić je podjednako i katoličko i pravoslavno, a prvenstveno Dalmatinsko………..

Grubić je jedno od najstarijih prezimena u Dalmaciji. Spominju se u 14. veku kao plemići s područja reke Cetine. Dalmatinska Zagora ishodište je svih kasnijih migracija i emigracija Grubića. Tako iz Petrova polja u XVII v. dolaze u Vranjic i Solin, krajem XVI v. dolaze iz istog teritorija u Istru, te se u XVI v. iz Zagore sele, preko Like, u današnju Austriju i Madjarsku gde i danas postoji prezime Grubić i to transkribirano u Grubits……….

Postoji dosta toponima u Hrvatskoj s prezimenom Grubić u osnovi: Grubić dolac na Dinari, Grubića glavica (sa lijepim starim kompleksom zgrada) u Benkovcu,

Grubića brdo pokraj Golubića, Grubićevi dvori u Vranjicu i selo Grubići u Istri.

Morlaci, Mavrovlasi ili Crni Vlasi su autohtono stanovništvo Dalmacije, najverovatnije pripadnici ilirskog plemena Dalmata koji su romanizovani tokom rimske vladavine. Njihov jezik se očuvao do duboko u srednji vek.U svojoj knjizi iz 1774.godine (Morlaci i put po Dalmaciji) Alberto Fortis opisuje Morlake. On je bio veliki prijatelj Morlaka, boravio je među njima, to su današnji takozvani Krajišnici. U 19. veku ko je među njima bio katolik postajao je Hrvat, ko je bio pravoslavac postajao je Srbin……”

A šta ako je ime našeg Vrepca  poteklo od ljupke ptičice -“vrebac”  iz porodice fringillidae linnearus (lat.).

Da nije možda u korenu reči neki antička ili  još starija reč, kao što nam je poreklo ličke kape japodsko?

Evo izazova za profesionalce i amatere geografe, istoričare, lingviste,rodoslovce……

Koje god da je poreklo imena našeg sela, srednjovjekovne utvrde Lička Ostrovica, Bilaj, Barlete, Vrebac i Grebenar imale su, kroz više od 160 godina turske vlasti u Lici, veće značenje od ostalih. U vojnim arhivama nalazi se najviše  podataka o turskom vremenu u ovom delu Like,pa time i Vrepcu,Zavođu i Pavlovcu.

Koliko puta smo, u potrazi  po internetu za novim informacijama o našim selima, nailazili na prezmena Vrebo i Vrebac. Tražili smo u drugim delovima Balkana i sveta kakav stari grad, utvrdu, manastir, reku, planinu  i sl. pod imenom Vrebac.

Ja nisam uspela u svojim pretragama, pa se i zbog unikatnosti imena  našeg Vrepca ponosim. Žestoko se ljutnem kad mi neko kaže:”…a da da, znam, Lika je u Dalmaciji…….”  Ako i ima istine u podacima o dalmatinskom poreklu Grubića, ja sam bogami “čistokrvna  i ortodoksna Ličanka” koja još uvek oseća da je u Beogradu privremeno.

 

Beograd,4.2.2016.godine                               Mirjana (Grubić) Ćurin

Ažurirano Subota, 11 Veljača 2017 06:53
 

Nezaboravljene pobednice

E-mail Ispis PDF

Opšte  je poznato, ali se nažalost zaboravilo pa treba  podsećati,  koliko su početkom XX  veka žene na teritoriji Balkana imale podređenu ulogu. Potiskivane su iz javnog života, u velikom procentu su bile nepismene, a običaji su ih isključivali iz društvenih aktivnosti.

A onda su naše pretkinje-prabake, bake, majke, rođake…. od 1941. do 1945. godine vojevale protiv ludila i užasa fašizma i izvojevale slobodu i ravnopravnost. Ravnopravnost koju zbog njih, zbog svog smopoštovanja i budućnosti  naših kćeri,unuka, praunuka…. ne smemo gubiti.

Pamtimo i ne zaboravljajmo da je u pozadinskim akcijama na oslobođenoj jugoslovenskoj teritoriji učestvovalo je oko 2 miliona žena. U redovima Narodnooslobodilačke vojske borilo se oko 100.000 žena,  25.000 je poginulo, 40.000 ranjeno, 2.000 su postale oficiri, Partizansku spomenicu 1941 je dobilo 3.344, a Ordenom narodnog heroja odlikvana je 91 žena.

Iz  naših sela Vrepca, Zavođa i Pavlovca, borci su bile njih 47, a Jovanka (Bože) Mandarić-Hočevar, rođena u Vrepcu 1926.godine  i Milja (Jovana) Ugarak-Balać, rođena u Vrepcu 1925.godine, bile su borci čuvene PRVE ŽENSKE LIČKE PARTIZANSKE ČETE.

U knjizi  “Prva ženska partizanska četa” objavljenoj 1987.godine u Karlovcu Desanka Stojić, pored ostalog, piše:

-Omladinke Like odazvale su se pozivu Partije i SKOJ-a, spremne da pođu teškim, ali slavnim putevima borbe za slobodu i bolje sutra. Bile su svjesne da će svojim učešćem u prvim borbenim redovima najviše pridonijeti i borbi za emancipaciju žena, za njihov bolji i pravedniji život. Zbog poteškoća u smještaju i bojazni kako će se ženska omladina snaći u prvim borbenim redovima, u četu su primljene 74 omladinke i jedna žena. Nekolicina od primljenih bile su već u sastavu partizanskih jedinica koje su ih uputile na vojno-političku obuku. Tako je 25. augusta 1942. u selu Trnavcu, nedaleko Korenice, formirana PRVA ŽENSKA LIČKA PARTIZANSKA ĆETA. Koliko je poznato to je prva ženska vojna formacija u svijetu, do tada jedinstven primjer u NOP-u Jugoslavije…

-Formiranje Ženske omladinske čete kod izvjesnog dijela naroda i boraca izazvalo je čuđenje i nevjericu. Zar bi žene mogle biti vojnici? To je oduvijek bio muški posao. Na pravo žene za borbu teško se privikavala većina seljaka patrijarhalno odgojenih. Po njima je žena trebala ostati u kući, uz djecu …

-Štab 1. NOP odreda »Velebit« i KK SKOJ-a Gospić, formirali su sa svog terena, 15. septembra 1942. u selu Zavođe kod Pavlovca, Žensku omladinsku četu od 40 omladinki. Za komesara čete postavljena je Anđa Obradović iz Divosela, a Štab NOP odreda »Velebit« uputio je za komandira Branka Rudića, koji je početkom 1944. poginuo u Bosni. Nakon dvomjesečne obuke ova četa je polovinom novembra 1942. godine, u začelju bataljona »Božidara Adžije« u sastavu 4. ličkog NOP odreda, krenula za Kordun i 18. novembra 1942. stigla na Veljun. Nakon par dana četa je rasformirana, a djevojke su raspoređene po bataljonima i u četu za vezu 1. ličke udarne brigade, u čiji sastav je ušao i 4. lički NOP odred. Omladinke ove čete pokazale su se kao neustrašivi borci na borbenom putu 6. proleterske divizije…

-Glasilo »ŽENA U BORBI« broj 9. od decembra 1942. godine, pod naslovom KAKO SE BORE LIČKE PARTIZANKE iznosi: »Narod oduševljeno dočekuje partizane, koji su osvetili popaljene kuće, stare bake grle naše partizanke. One su njihov ponos«…

- »RIJEČ ŽENE«, glasilo AFŽ-a Korduna, oktobra 1942. godine, broj 3, u članku NAŠE BRIGADE, o tome pitanju izvještava slijedeće: »... u borbama kod Perjasice i Tušilovića naročito su se istakle drugarice Ličanke. U 2. brigadi ima oko 70 drugarica, a Perjasica je mnogima bila prva akcija. Usprkos tome crne košulje su zapamtile ove naše junačke Ličanke . . .« U istom broju lista »RIJEČ ŽENE« objavljen je članak JUNAČKE LIČKE PARTIZANKE JURI­ ŠAJU NA TENK I ROVOVE, u kome se, između ostalog, navodi: »U borbama s talijanskim fašističkim okupatorom kod Gornjeg Poloja, gdje je zaplijenjen veliki ratni plijen, istakle su se naše hrabre partizanke. S drugovima, ne prezajući od smrti, nalijetale su u talijanske redove i jurišale na tenkove ...

-U beogradskoj operaciji također su učestvovale partizanke Prve ženske čete, koje su iza sebe imale teški borbeni put, a nerijetko i po nekoliko ranjavanja. Tada su već mnoge bile na rukovode­ćim dužnostima kao delegati voda, komesari četa, omladinski i sanitetski rukovodioci. U to vrijeme gotovo su sve bile članovi KPJ i vrlo aktivne kao komunisti, pa su mnoge prisutne kao delegati na 1. partijskoj konferenciji 6. proleterske divizije u Šidu, 27. februara 1945. godine…

-Od sedamdeset i pet djevojaka-boraca poginulo ih je dvadeset i tri, a rat su preživjele pedeset i dvije drugarice, koje su se po završetku oružane revolucije uklopile u životne tokove sredina u kojima su se našle. Odmah su se aktivirale u društveno-političkom radu i ostale vjerne ideji za koju su se borile. Sad mi ostaje još jedino da zaključim, a ja bih se pri tome poslužila citatom iz predavanja OD AMAZONKE DO PARTIZANKE, našeg velikog pjesnika i borca Vladimira Nazora (1. januar 1944. godine, Otočac): »... I mi se možemo ponositi što smo u ove te­ške ali velike dane dali svijetu nov tip žene — ženu partizanku.« …

Tužno je i ponižavajuće što se, 75 godina  posle osnivanja 1942. godine u Bosanskom Petrovcu,  najveće i najprogresivnije ženske organizacije ikada na ovim prostorima - Antifašističkog fronta žena Jugoslavije (AFŽJ), osnivaju koordinaciona tela za rodnu ravnopravnost i ponovo moraju osnivati ženska udruženja radi borbe za rodnu  ravnopravnost. Što se više strategijama planira, zakonima propisuje u stvarnosti je sve manje ima. Ne može biti izgovor i uteha da smo kao i bivše socijalističke države u okruženju žrtve tranzicije,nezakonite privatizacije,ratova,svetskih kriza, loših politika…

U Petrovcu je na Prvoj  zemaljskoj konferenciji žena sudelovalo 166 delegatkinja iz cele Jugoslavije. AFŽJ je delovanje usmerio na mobilizaciju žena koje su pomagale ranjenim borcima i civilima, šile uniforme i odeću, skupljale hranu, obrađivale zemlju, brinule o deci i starima, kopale rovove, prenosile oružje i municiju kad je trebalo, bile politički radnici-komunistkinje, skojevke, pionirke, kuriri… Žene su danonoćno pomagale Narodnooslobodilačkoj vojsci i u njoj se hrabro i ravnopravno borile.

Uz aktivno sudelovanje na ratnim frontovima, antifašistkinje su opismenjavale i politički edukovale žene kako bi mogle participirati u javnoj sferi. AFŽJ se borio protiv uvreženih patrijarhalnih shvaćanja i rodnih stereotipa. Već u Ustavu FNRJ iz 1945.  proklamovano je da su žene  ravnopravne s muškarcima u svim područjima državnog, privrednog i društveno-političkog života, da  za jednak rad imaju pravo na jednaku plaću kao i muškarci i uživaju posebnu zaštitu u radnom odnosu. Pravo glasa  su ostvarile još 1945. godine., a žene  u Švicarskoj tek 1972. godine.

ZATO, POŠTOVANE I DRAGE  VREPČANKE, ZAVOĐANKE, PAVLOVČANKE - PO ROĐENJU, PO POREKLU PREDAKA, PO UDAJI, PIŠITE NAM O SEBI, SVOJIM PRETKINJAMA NA KOJE SE UGLEDATE I KOJIMA SE PONOSITE, ROĐAKAMA, PRIJATELLJICAMA ….

PIŠITE NAM O SVOJIM IDEJAMA KAKO DA OBNAVLJAMO NAŠA SELA I ČUVAMO IH ZA POTOMKE, ŠALJITE FOTOGRAFIJE, PESME ….

TAKO ĆEMO OBNAVLJATI MLADALAČKA PRIJATELJSTVA I SEĆANJA NA ZAJEDNIČKE ŠKOLSKE DANE, PONOVO AKTIVIRATI NEGDAŠNJE POSLOVNE SARADNJE, OTKRITI NEPOZNATE RODBINSKE VEZE…

TREBA DA SE POZNAJEMO, POŠTUJEMO I POMAŽEMO JER SMO MI ŽENE, OTKAKO JE SVETA I VEKA I UVEK ĆEMO BITI,  KORENI VEKOVNOG TRAJANJA.

 

Beograd,2.2.2017.godine                                                   Mirjana (Grubić) Ćurin

Ažurirano Subota, 11 Veljača 2017 06:51
 

Iz fonda Nacionalne i sveučilišne knjižnice u Zagrebu

E-mail Ispis PDF

Sajt Stare hrvatske novine http://dnc.nsk.hr/Newspapers/Default.aspx nam donosi digitalizovane novine koje su izlazile na teritoriji Hrvatske još od 19. veka. U nekim od tih novina se mogu naći članci vezani i za naš Vrebac. U prilogu se nalazi članak Iz suda objavljen 21. 04.1883. godine u Narodnim novinama.

U članku piše: "Pred kr. sudbenim stolom u Gospiću obdržavala se je dne 11. travnja o. g. glavna razprava proti Vuku Glumičiću, pučkom učitelju u Vrebcu, radi zločina prostoga umorstva ......."

Vladimir Ivančević

Attachments:
Download this file (Narodne novine 21.04.1883..pdf)Narodne novine 21.04.1883..pdf[ ]Administrator2222 Kb
Ažurirano Ponedjeljak, 30 Siječanj 2017 18:08
 

Znamo li?

E-mail Ispis PDF

Šta je kroz istoriju podsticalo različita plemena, narode, pripadnike carstava i kraljevstva  da nastanjuju teritoriju Vrepca, Zavođa i Pavlovca i žestoko se bore da na njoj opstanu i sačuvaju je za svoje potomke?

Mi, koji smo takođe na njoj živeli ili živimo, znamo da je to i zbog ukusa vode naše Jaruge /Jadove koju su dok teče mogli piti, Velebitskog plavetnila, proljetnjeg zelenila Vrebačke Staze, mirisa procvetalih drenjića oko čijeg korenja se sneg još nije otopio, letnjeg noćnog neba zbog koga su osećali da im ne trebaju drugi svetovi, mleka koje su kao i mi, dok smo bili deca, pili pre spavanja i u njegovom ukusu prepoznavali koje su letnje cveće i barske biljke pasle krave i ovce.... I mnogo svega još zbog čega su se, kao i mi, osećali sigurnima i želeli da tu uvek  budu svoji na svome.

Čije to sve  gene nosimo u sebi i zbog čijeg smo to predačkog nasleđa ovako specifični i svojim potomcima dužni da sačuvamo Vrebac, Zavođe i Pavlovac?

Iako su Liku, pa i teritoriju današnjih Vrepca, Zavođa i Pavlovca, njeni stanovnici mnogo puta napuštali zbog ratova i buna, nijedan istoričar ne može garantovati da je to bilo u potpunosti. Ozbiljna i stručna istraživanja i analize pokazuju zanimljivu genetsku mešavinu kod Srba iz Like i sa drugh teritorija, o čemu  informacije objavljuje na portalu “POREKLO“ Jovica Krtinić, po delu svojih predaka naš Vrepčanin.

Zahvljujući velikom zalaganju, ljubavi i poštovanju supruge i ćerki Save Todorića - Lucije, Milice i Nataše Todorić, objavljena je njegova knjiga „Hronika Vrebca, Zavođa i Pavlovca“ u kojoj su podaci o Lici i našim selima, podaci o prirodno-geografskim obeležjima, istorijskom razvoju, stanovništvu, privredi, školstvu, etnologiji, narodnim i verskim obeležjima, pesmama, ali i o ratovima, davnim i skorašnjim (1914/18, 1941/45,1991/95), našim borcima i junacima i našim žrtvama.

Prvi  pisani dokument u kome se Vrebac pominje pod ovim imenom je turski popis iz 1577. godine  jer se u njemu nalazilo tursko utvrđenje.

A davno, davno pre toga, teritorija naših sela je bila nastanjena u mlađem kamenom dobu od čijih stanovnika su nam ostali i pronađeni kod Đurđeve grede, na levoj obali Jadove, kameni nožići, kamene strelice i slični predmeti.

Na Stražbenici se nalazila naseobina Japoda - plemena Ilira, jednog od najstarijih naroda na Balkanu pa se Vrebac, pored Kampolja, smatra najbogatijim nalazištem japodske materijalne kulture u Lici. Njihovi grobovi i predmeti koje su koristili u svakodnevnom životu pronalaženi su u Batrama, oko brda Jurića, na Gradićima i Tunjevačkoj glavici.

I dalje se nalaze sa materijalnim ostacima svih drugih pre nas, ispod naših njiva i kuća, kao izazov za buduće mlade istraživače iz raznih zemalja, ako uspemo da ih zainteresujemo, jer su i pripadnici njihovih naroda živeli u Lici.

Možemo li zamisliti, a trebamo jer je tako verovatno bilo, kako nam se japodski preci oko Gradine bore sa Rimskim legionarima. Rimskoj okupaciji ilirska plemena su se odupirala više od sto godina.

Stražbenici su Rimljani dali ime Ancus i oko nje imali veće naselje, pa nije ni čudo što je na  Crkvini nađena nadgrobna ploča sa natpisom posvećenim Rimljaninu Paulu Priksu i njegovoj ženi i što je u temelje kuće Miloša Milekića bio ugrađen deo rimske urne u obliku antičkog hrama.

Reči su moćni tragovi, često jači od materijalnih. Sećam se, a sigurno i mnogi od vas za vaše, da je moja baka Janja Grubić (očeva majka) stolicu nazivala kantriga, tanjir-pladanj, podrum-konoba, psa-ćeno, merdevine-škale, crni luk-kapula. Znam da osim razgovora sa dalmatinskim trgovacima koji su povremeno, u vreme mog detinjstva u Vrepcu, preko Velebita dolazili da menjaju smokve, sušenu ribu i vino za žito, nikakvih dodira sa Italijom u svom životu nije imala.

Tursko vladanje Likom okončano je 1689. godine. Senjski biskup Sebastijan Glavinić pronašao je 1696. godine u Vrepcu, prilikom popisa stanovnika Like, 40 šizmatičkih (srpskih) kuća. Imajući u vidu metode turskog vladanja, od njih nam nisu ostali samo ostaci utvrda i kuća, naziv Vrepca (beg Alaga Vrebo), reči(pendžer, divaniti.....), već i moguće genetsko nasleđe zbog mešanja turskog i srpskog življa, što milom što silom.

U knjizi možemo pronaći po prezimenima svoje pretke iz popisa 1712. godine sa navedenim  imenima starešina porodica, brojem parcela, veličinom zemljišta u lancima, brojem članova porodice pod oružjem i brojem žena i dece. Najveći broj prezimena opstao je do današnjih dana.

1755.godine (podaci Dimitrija Ruvarca) u Vrepcu postoji neosvećana pravoslavna crkva sa dva svećenika, a crkvena (hramovna) slava sva tri sela je Sv. Nikola.

Malo nas zna da su kroz naša sela 1805. godine prolazile Napoleonove vojne jedinice zbog rata između Austrije i Francuske, a na obalama Like i Jadove, između Barleta i Kulice vođena žestoka bitka između francuskih i krajiških snaga u kojoj su Francuzi imali osetne gubitke. Lika se ipak našla u sastavu francuske provincije Ilirije za vreme čijeg trajanja su francuske vlasti  uvele napredne promene. Smanjli su poreze, gradili puteve, bunare i škole, oduzeli crkvi nadzor za osnovnim obrazovanjem i prihvatili narodni jezik, ali se Lika posle Bečkog kongresa ponovo našla u sastavu Vojne krajine.

Nikad neće biti kasno da obnavljamo i uspostavljamo kontakte sa potomcima vrepčana, zavođana i pavlovčana koji su otišli u Ameriku, Kanadu, Australiju i druge zemlje. U najvećem broju (više od dve stotine) između 1900. i 1910.godine kako bi radili teške poslove na farmama, u fabrikama i rudnicima, a mnogi su tamo ostali za stalno. Možda ih zainteresujemo za naše želje i planove da obnavljamo i čuvamo Vrebac, Zavođe i Pavlovac.

Naši iseljenici masovno su se u  Prvom  svetskom ratu uključili u dobrovoljačke jedinice srpske vojske. 134 dobrovoljca iz Vrepca, Zavođa i Pavlovca stigla su na Solunski front i borila se u najtežim borbama srpske armije - Kajmakčalanu, Dobrom Polju, Kosovu, Nišu, Beogradu i do severozapadnih granica Slovenije i Hrvatske. Potražite u porodičnim uspomenama dokumenta i fotografije o njima, setite se i prenosite potomcima priče koje ste o Velikom ratu slušali od starijih članova porodice. U mojoj porodici čuvamo sećanja Solunskog dobrovoljca Luke Uzelca (dede po majci) i njegovu ratnu fotografiju iz oslobođenog Splita 1918.godine.

Zgrada koju svi poznajemo pod nazivom „Vrebački dom“ ili samo “Dom“ za vreme prvih godina svog postojanja (1935.-1940. godine) bila je kulturno-obrazovni i sportski centar Vrepca, Zavođa i Pavlovca. Veliku zaslugu za njegovu izgradnju, kao i izgradnju mosta Popovića, šterne ispod Gradine, škole u Pavlovcu i još dosta objekata, ima Iso Bogdanović Isika, Vrepčanin koji je bio ugledni advokat i političar-poslanik u Skupštini Kraljevine Jugoslavije u više mandata. Isika je bio i inicijator osnivanja Udruženja Ličana i Banovaca u Beogradu koje je pomagalo ljudima iz naših krajeva koji su dolazili u Beograd. U zgradi se nalazila narodna čitaonica i knjižnica, održavani kursevi šivanja i kuvanja za žene, svirao je tamburaški orkestar (sedam instrumenata), a u njoj je sedište imala i Sokolska četa koja je dva puta osvajala pobednički trofej - Kraljev lovorov venac. Sokolski dom kralja Aleksandra I Ujedinitelja postojao je i u Gospiću gde je svečano osvećen od strane gospićkog paroha Đure Vitasa dana 4.6.1939. godine.

Mnogo je dokumenata (knjiga, novina, fotografija, porodičnih pisama, ličnih isprava.....) koje ratovi nisu uništili, koja se mogu naći u pisanoj ili elektronskoj formi u nadležnim ustanovama u Hrvatskoj, Srbiji, inostranim ustanovama ali i posedu naših porodica ili porodica naših prijatelja. Treba da ih sa sačuvanim sećanjima obelodanjujemo, pišemo i pričamo o njima.

Da li znamo da informacije o Ličko-krbavskoj županiji, a time i o Vrepcu, Zavođu i Pavlovcu koji su potpadali  pod njenu upravu od 1886. godine do Prvog svetskog rata, postoje npr. i u Državnome arhivu u Gospiću i Nacionalnoj i sveučilišnoj čitaonici u Zagrebu u mikrofilmiranim primercima gospićkih novina "Ličanin" (izdavale se od 1886.godine) i "Srbin" (izdavale se od1898.godine). Glavni urednik "Srbina", čiji tekstovi su bili usmereni na borbu za ravnopravnost pravoslavne vere sa rimokatoličkom, isticanje srpskih nacionalnih obeležja, osnivanje pravoslavnih škola i korišćenje ćiriličnog pisma i sl., najpre je bio paroh iz Široke Kule Petar M. Krajnović, a od 1904. g. Stevo Obradović. Vlasnik je bio Milan Trkulja, jedno vreme je štampan u Srpskoj štampariji, pored koje su u Gospiću postojali i srpska narodna čitaonica, srpsko crkveno pevačko društvo, Dobrotvorna zadruga "Srpkinja" (1904.godina) i Prva srpska štedionica (1898.godina).

U Hronici Vrebca, Zavođa i Pavlovca detaljno i objektivno opisano je vreme Drugog svetskog rata. Od 1.162 stanovnika Vrebca, 362 Zavođa i 600 Pavlovca na dan 1. aprila 1941. godine, bilo je više od 130 nosilaca „Partizanske  spomenice 1941“ od kojih su mnogi u rat pošli sa šesnaest i sedamnaest godina.Treba da znamo i pamtimo da su u borbama za naša tri sela poginula i 23 borca iz drugih krajeva Like, Dalmacije i Hrvatskog  primorja.

O herojstvu, stradanjima i žrtvama u Drugom svetskom ratu mnogi od nas su slušali od članova svojih porodica i rođaka. Njihovo iskustvo pomagalo je za vreme zadnjeg rata u Lici i bombardovanja Srbije 1999.godine.

Za vreme bombardovanja Beograda moja majka Dragica (dev. Uzelac) Grubić, dok su bombe iz NATO aviona padale na Straževicu, udaljenu jedva 1km vazdušne linije, hrabrila nas je i govorila da je pravi rat kad ti neprijatelji dođu na kućni prag da te muče i ubiju. Zbog njenog ratnog iskustva nismo ćerke (imale su tada 8 i 5 godina) vodili u podrume i skloništa u kojima i nije bilo odgovarajuće opreme u slučaju da budu pogođeni, pa nemaju sećanje na mrak, paniku i strah..... Sećaju se navijanja sa bakom da naši artiljerci pogode zločinačke avione, koncerata na ulicama Beograda, Zoološkog vrta, šetnji pored Dunava....

Sećanja iz Drugog svetskog rata koji je preživela u Lici kao devojčica i sada joj se često vraćaju. U povratku iz zbega u Vrebačkoj stazi videla je male rođake koje su ustaše iz Gospića zaklale, a često priča i kako je svojim telom pokrivala je brata Jovicu jer je nosio crveni džemperić, plašeći se da ga ne pogode iz nemačkih  aviona koji su u niskom letu pucali po ženama i deci u jednoj od ofanziva na Vrebac, Zavođe i Pavlovac. Seća se i očaja i tuge zbog poginulih rođaka, komšija i prijatelja, ali i pobede života, izgradnje porušene zemlje iz ničega, radosti zbog košuljice sašivene od padobranske svile....

Stalno nam govori da  posle onoga što su njihove  generacije preživele, nemamo pravo da odustajemo i plašimo se, što smo i mi dužni da govorimo našim mladima........

 

Beograd, 27.1.2017.godine                    Mirjana (dev.Grubić) Ćurin

Ažurirano Nedjelja, 29 Siječanj 2017 20:33
 


Stranica 2 od 8

Vrebački motivi

  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator
  • JoomlaWorks Simple Image Rotator

Statistika


Posjetitelji danas:4
Posjetitelji jučer:101
Posjetitelji ukupno:95002

Posjetitelji

Trenutno aktivnih Gostiju: 125